Bỏ qua đến nội dung

Lễ hội Cà phê Buôn Ma Thuột - Bản hòa ca văn hóa đại ngàn trên thủ phủ đất đỏ bazan

Được tổ chức định kỳ hai năm một lần vào tháng ba tại thủ phủ tỉnh Đắk Lắk, Lễ hội Cà phê Buôn Ma Thuột là sự kiện văn hóa cấp quốc gia tôn vinh giá trị hạt cà phê Việt Nam cùng không gian di sản văn hóa Tây Nguyên đặc sắc.

NSSC Đắk LắkĐăng: Cập nhật lần cuối: 14 phút đọc

Không gian sân khấu nghệ thuật đêm khai mạc Lễ hội Cà phê Buôn Ma Thuột rực rỡ ánh sáng tại Quảng trường 10 tháng 3

Giữa đại ngàn Tây Nguyên hùng vĩ mỗi độ tháng ba về, Lễ hội Cà phê Buôn Ma Thuột lại bừng lên sức sống mãnh liệt nơi thủ phủ đất đỏ bazan Đắk Lắk. Sự kiện kết tinh tâm hồn phóng khoáng của cộng đồng các dân tộc bản địa, nơi âm hưởng chiêng đồng ngân vang hòa quyện cùng sắc hoa cà phê trắng muốt trải dài bất tận trên những triền đồi.

Lịch sử hình thành và tầm vóc Lễ hội Cà phê Buôn Ma Thuột

Hành trình hình thành ngày hội lớn nhất vùng đất đỏ bazan gắn liền với quá trình hơn một thế kỷ cây cà phê bén rễ và định hình bản sắc văn hóa cao nguyên. Từ những mùa thu hoạch truyền thống của cư dân phố núi, sự kiện đã vươn tầm thành lễ hội cấp quốc gia mang sức lan tỏa quốc tế sâu rộng.

Khởi nguồn từ tuần lễ văn hóa năm 2005

Tiền thân của Lễ hội Cà phê Buôn Ma Thuột bắt đầu từ chương trình văn hóa thương mại tổ chức vào tháng mười hai năm 2005 tại trung tâm tỉnh Đắk Lắk, ngay sau thời điểm sản vật cà phê Buôn Ma Thuột chính thức được cấp văn bằng bảo hộ chỉ dẫn địa lý quốc gia. Sự kiện đầu tiên ấy đã đánh thức niềm tự hào sâu sắc của hàng trăm nghìn nông hộ gắn bó với các nông trang lịch sử từ thời đồn điền CADA dọc quốc lộ 26, đặt nền móng cho một thiết chế lễ hội định kỳ tôn vinh người trồng, chế biến và thưởng lãm hạt cà phê Việt Nam.

Đến năm 2008, Thủ tướng Chính phủ chính thức phê duyệt nâng tầm Lễ hội Cà phê Buôn Ma Thuột trở thành lễ hội cấp quốc gia, định kỳ tổ chức hai năm một lần vào dịp tháng ba dương lịch. Qua các kỳ tổ chức liên tiếp từ lần thứ nhất năm 2005 đến lần thứ chín năm 2025, quy mô sự kiện không ngừng mở rộng với sự tham gia của các đoàn nghệ thuật quốc tế, các tổ chức cà phê thế giới cùng đông đảo đồng bào Ê Đê, M'Nông, Gia Rai, Ba Na trên khắp vùng Tây Nguyên. Thay vì chỉ nhìn nhận hạt cà phê Robusta như một mặt hàng nông sản đơn thuần, lễ hội đã tôn vinh toàn bộ chuỗi giá trị tinh thần kết tinh quanh cây cà phê từ tri thức canh tác thuận tự nhiên đến phong cách thưởng lãm đặc trưng của người Việt.

Dấu ấn tháng ba và mùa hoa nở trắng

Việc lựa chọn trung tuần tháng ba hằng năm để cử hành Lễ hội Cà phê Buôn Ma Thuột mang ý nghĩa kép về cả lịch sử dân tộc lẫn chu kỳ sinh thái tự nhiên của vùng cao nguyên Đắk Lắk. Tháng ba là thời điểm kỷ niệm mốc son hào hùng của chiến thắng Buôn Ma Thuột 1975 ngày mười tháng ba, chiến dịch mở màn cho đại thắng mùa xuân thống nhất đất nước và mở ra kỷ nguyên kiến thiết hòa bình, ấm no, đoàn kết giữa các dân tộc anh em trên mảnh đất đại ngàn.

Trong nhịp điệu sinh học của đất trời Tây Nguyên, tháng ba cũng là mùa con ong đi lấy mật và là khoảnh khắc những cánh rừng cà phê sau đợt tưới nước mùa khô đồng loạt bung nở hoa trắng xóa như tuyết phủ. Đối với cộng đồng người Ê Đê và M'Nông bản địa, tháng ba dương lịch còn trùng với tiết nông nhàn sau khi mùa thu hoạch nương rẫy đã hoàn tất, vốn là thời gian cổ truyền để các buôn làng mở hội cúng bến nước và tạ ơn thần đất, thần rừng, nhờ đó Lễ hội Cà phê Buôn Ma Thuột hòa quyện tự nhiên vào dòng chảy lễ tục ngàn đời của cư dân phố núi.

Không gian trình diễn tâm điểm tại Lễ hội Cà phê Buôn Ma Thuột

Trục không gian lễ hội trải dài từ khu vực trung tâm đô thị Buôn Ma Thuột tới các buôn làng cổ kính và những vùng sinh thái phụ cận. Mỗi địa điểm đều được kiến thiết như một sân khấu mở để cộng đồng cư dân bản địa trực tiếp làm chủ thể sáng tạo và trình diễn di sản.

Lễ hội đường phố quanh Tượng đài Ngã Sáu

Hoạt động thu hút sự chờ đón nồng nhiệt nhất trong khuôn khổ Lễ hội Cà phê Buôn Ma Thuột chính là lễ hội đường phố quy mô lớn khởi hành từ khu vực Tượng đài Chiến thắng Buôn Ma Thuột tại Ngã Sáu trung tâm và diễu hành dọc theo các đại lộ huyết mạch hướng về Quảng trường 10 tháng 3. Trên cung đường rợp bóng cờ hoa, hàng nghìn nghệ nhân dân gian, nông dân trồng cà phê, thanh niên các dân tộc và các đoàn nghệ thuật đường phố quốc tế cùng hòa nhịp trong những vũ điệu sôi động.

Điểm nhấn giàu cảm xúc của lễ hội đường phố tại Lễ hội Cà phê Buôn Ma Thuột là hình ảnh những nghệ nhân Ê Đê, M'Nông trong trang phục thổ cẩm rực rỡ từ làng thổ cẩm buôn Tơng Jú vừa di chuyển vừa đánh vang nhịp chiêng đồng trầm hùng, tái hiện hành trình hạt cà phê từ nương rẫy bazan vươn ra năm châu. Đi cùng đoàn diễu hành là những chiếc xe hoa nghệ thuật trang trí bằng hạt cà phê rang mộc, cành hoa cà phê trắng và gùi mây đan lát, biến khu vực Tượng đài Chiến thắng Buôn Ma Thuột tại Ngã Sáu trung tâm thành vòng xoang gắn kết cộng đồng rực rỡ sắc màu.

Các đoàn nghệ nhân dân gian trong trang phục thổ cẩm truyền thống diễn tấu cồng chiêng Tây Nguyên tại Lễ hội Cà phê Buôn Ma Thuột
Các đoàn nghệ nhân dân gian trong trang phục thổ cẩm truyền thống diễn tấu cồng chiêng Tây Nguyên tại Lễ hội Cà phê Buôn Ma Thuột

Sân khấu Quảng trường 10 tháng 3 và bảo tàng

Tại Quảng trường 10 tháng 3 rộng lớn nằm giữa trung tâm đô thị, đêm đại nhạc hội khai mạc và bế mạc Lễ hội Cà phê Buôn Ma Thuột luôn được dàn dựng công phu như một bản trường ca sử thi bằng ánh sáng, âm nhạc và nghệ thuật thị giác. Sân khấu ngoài trời lấy cảm hứng từ mái nhà dài truyền thống, dòng thác hùng vĩ và hình tượng hạt cà phê Robusta kết hợp cùng màn trình diễn của hàng trăm nghệ nhân dân gian, khắc họa bức tranh lịch sử văn hiến vùng đất đỏ cùng hình ảnh thiêng liêng của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong trái tim đồng bào các dân tộc Tây Nguyên.

Song hành cùng không gian Quảng trường 10 tháng 3, chuỗi triển lãm chuyên đề, tọa đàm lịch sử văn hóa và trình diễn nghệ thuật pha chế trong khuôn khổ Lễ hội Cà phê Buôn Ma Thuột còn được tổ chức trang trọng tại Bảo tàng Thế giới Cà phê và các không gian văn hóa cộng đồng như buôn cổ Ako Dhông Buôn Ma Thuột. Trên hiên nhà dài gỗ cổ kính đầu nguồn suối Ea Nuôl, các nghệ nhân già làng chậm rãi rang từng mẻ cà phê trên bếp củi hồng, giã bột cà phê bằng cối gỗ và kể lại những khúc sử thi hào hùng giữa làn hương thơm mộc mạc lan tỏa khắp buôn làng.

  • Không gian lễ hội đường phố: Khởi phát từ Tượng đài Chiến thắng Buôn Ma Thuột tại khu vực Ngã Sáu trung tâm, quy tụ các đoàn diễu hành nghệ nhân cồng chiêng, nông dân và xe hoa nghệ thuật.
  • Không gian đại cảnh nghệ thuật: Tâm điểm đặt tại Quảng trường 10 tháng 3 với sân khấu sử thi ngoài trời tái hiện lịch sử đại ngàn và hành trình hạt cà phê Việt Nam.
  • Không gian tri thức và bảo tàng: Chuỗi trưng bày chuyên đề tại Bảo tàng Thế giới Cà phê kết nối di sản văn hóa bản địa Ê Đê với lịch sử cà phê thế giới.
  • Không gian trải nghiệm buôn làng: Mở rộng về các buôn cổ và vùng trồng trọng điểm, nơi du khách hòa mình vào nhịp sống văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên nguyên bản.

Hoạt động văn hóa nghệ thuật của Lễ hội Cà phê Buôn Ma Thuột

Sức hấp dẫn bền bỉ của kỳ lễ hội trên cao nguyên Đắk Lắk nằm ở sự kết hợp hài hòa giữa chuỗi hoạt động tôn vinh lao động nông nghiệp với các màn diễn xướng di sản văn hóa phi vật thể của cộng đồng cư dân bản địa.

Diễn tấu cồng chiêng Tây Nguyên và lễ hội ánh sáng

Trong suốt những ngày diễn ra Lễ hội Cà phê Buôn Ma Thuột, di sản văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên được UNESCO ghi danh là Kiệt tác truyền khẩu và Di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại luôn giữ vị trí linh hồn trong mọi nghi thức. Các đội chiêng Jho của phụ nữ Ê Đê Bih, dàn chiêng Knah cổ truyền, chiêng tre Kram và các đoàn nghệ nhân M'Nông, Gia Rai cùng hội tụ về phố núi để trình diễn những bài chiêng đón khách quý, chiêng mừng mùa rẫy mới và những vòng múa xoang nhịp nhàng bên ánh lửa bập bùng.

Bên cạnh âm vang trầm hùng của chiêng đồng và nhịp trống H'gơr, các kỳ Lễ hội Cà phê Buôn Ma Thuột gần đây còn gây ấn tượng mạnh mẽ với lễ hội ánh sáng nghệ thuật kết hợp trình diễn thiết bị bay không người lái trên bầu trời đêm phố núi. Tiếng đàn T'rưng, đàn K'lông pút, sáo Đing Năm hòa âm cùng dàn nhạc giao hưởng hiện đại trong lễ hội ánh sáng đã chứng minh sức sống trường tồn của âm nhạc bản địa Tây Nguyên khi bước lên những sân khấu nghệ thuật tầm cỡ quốc tế.

Chương trình biểu diễn nghệ thuật sử thi tái hiện lịch sử hào hùng và văn hóa đại ngàn tại Lễ hội Cà phê Buôn Ma Thuột
Chương trình biểu diễn nghệ thuật sử thi tái hiện lịch sử hào hùng và văn hóa đại ngàn tại Lễ hội Cà phê Buôn Ma Thuột

Hội thi nhà nông và thưởng lãm cà phê đặc sản

Nhằm tri ân những bàn tay cần mẫn đã làm nên danh tiếng nông sản vùng đất đỏ, Lễ hội Cà phê Buôn Ma Thuột duy trì tổ chức hội thi nhà nông đua tài sôi nổi với sự góp mặt của các đội tuyển nông dân đến từ khắp các huyện trồng cà phê trọng điểm của Đắk Lắk và các tỉnh Tây Nguyên. Tại sân chơi giàu tính thực tiễn này, những người nông dân trực tiếp tranh tài kiến thức canh tác bền vững, kỹ thuật ghép chồi cải tạo vườn cây, thu hái quả chín đỏ và sơ chế bảo vệ môi trường sinh thái.

Một nét đẹp văn hóa hiếu khách làm nên thương hiệu riêng của Lễ hội Cà phê Buôn Ma Thuột là hoạt động thưởng lãm cà phê miễn phí trên khắp các tuyến phố trung tâm và đặc biệt là tại Đường sách Cà phê Buôn Ma Thuột nằm ngay phía sau nhà thờ Chính tòa. Bên cạnh đó, cuộc thi Cà phê đặc sản Việt Nam tổ chức định kỳ trong khuôn khổ lễ hội đã quy tụ các chuyên gia thử nếm quốc tế cùng những doanh nhân tâm huyết như Đặng Lê Nguyên Vũ và Lê Đức Huy nhằm đánh giá khắt khe và vinh danh những lô cà phê đặc sản Fine Robusta đạt điểm số cảm quan xuất sắc nhất.

Hạng mục hoạt động tâm điểmKhông gian tổ chức chính tại Đắk LắkBản sắc văn hóa và giá trị di sản cốt lõi
Khai mạc và bế mạc đại nhạc hộiSân khấu lớn tại Quảng trường 10 tháng 3Tái hiện sử thi đại ngàn, tôn vinh người trồng và chế biến cà phê
Diễu hành lễ hội đường phốTrục đại lộ quanh Tượng đài Chiến thắng Buôn Ma Thuột và Ngã Sáu trung tâmHội tụ nghệ nhân các dân tộc Tây Nguyên, đoàn nghệ thuật quốc tế và xe hoa
Liên hoan văn hóa cồng chiêng Tây NguyênKhông gian buôn cổ, quảng trường và bảo tàngTrình diễn chiêng đồng, múa xoang, hát Ayray và nghi thức kết nghĩa anh em
Tranh tài hội thi nhà nông đua tàiKhu vực hội chợ triển lãm chuyên ngành cà phêGiao lưu tri thức canh tác sinh thái, thu hái quả chín và sơ chế bền vững
Tôn vinh cuộc thi Cà phê đặc sản Việt NamKhông gian chuyên đề và Đường sách Cà phê Buôn Ma ThuộtKhẳng định phẩm chất cà phê đặc sản Fine Robusta và văn hóa thưởng lãm

Sức lan tỏa di sản của Lễ hội Cà phê Buôn Ma Thuột

Vượt ra khỏi phạm vi một sự kiện lễ hội địa phương, ngày hội lớn của tỉnh Đắk Lắk đã trở thành nhịp cầu giao lưu văn hóa quốc tế và kết nối chuỗi di sản từ cao nguyên đại ngàn xuống vùng duyên hải.

Giao lưu văn hóa bản địa và chuỗi lễ hội vùng

Trong khuôn khổ Lễ hội Cà phê Buôn Ma Thuột, các nghi thức truyền thống của đồng bào Ê Đê, M'Nông như lễ cúng mùa, lễ mừng lúa mới và nghi thức vít cần thưởng thức rượu cần Ê Đê Đắk Lắk luôn được phục dựng trang trọng với sự tham gia của các già làng uy tín. Chương trình lễ hội còn kết nối chặt chẽ với các sự kiện văn hóa vệ tinh đặc sắc tại các huyện lân cận như lễ hội đua voi Bản Đôn bên dòng Sêrêpốk và hội đua thuyền độc mộc trên hồ Lắk, tạo nên bức tranh toàn cảnh sống động về đời sống tinh thần Tây Nguyên.

Định vị điểm đến của cà phê thế giới

Qua gần hai thập kỷ tổ chức kiên trì và sáng tạo, Lễ hội Cà phê Buôn Ma Thuột đã góp phần quyết định trong việc định vị đô thị trung tâm tỉnh Đắk Lắk trở thành điểm đến của cà phê thế giới. Sự hiện diện của các đại sứ quán, các hiệp hội cà phê quốc tế và hàng trăm nghìn du khách tại Đường sách Cà phê Buôn Ma Thuột cùng các không gian triển lãm chuyên ngành đã đưa hình ảnh hạt cà phê đặc sản Fine Robusta Việt Nam vươn xa trên bản đồ văn hóa ẩm thực toàn cầu. Trên hành trình số hóa và bảo tồn di sản bản địa, chuyên trang Đắk Lắk NSSC thường xuyên cập nhật hệ thống dữ liệu bách khoa về các mùa lễ hội, danh thắng và sản vật chỉ dẫn địa lý của địa phương.

Trải qua chín kỳ tổ chức đầy dấu ấn tự hào, Lễ hội Cà phê Buôn Ma Thuột đã khẳng định vị thế một biểu tượng văn hóa tiêu biểu của vùng đất Tây Nguyên giàu truyền thống lịch sử và lòng mến khách. Từ nhịp chiêng ngân vang bên Tượng đài Chiến thắng Buôn Ma Thuột đến hương thơm nồng nàn của những giọt cà phê đặc sản Fine Robusta giữa tiết trời tháng ba, lễ hội mãi là điểm hẹn di sản kết nối tâm hồn Việt Nam với bạn bè năm châu.

Chia sẻ:
ĐC

NSSC Đắk Lắk

daklak.nssc.gov.vn là nền tảng công nghệ của NSSC đồng hành cùng cộng đồng khởi nghiệp sáng tạo tại Đắk Lắk.

Xem thêm các bài trong chuyên mục Lễ hội Đắk Lắk.

Bài liên quan

Bài viết mới nhất