Nguyễn Xuân Lợi - Doanh nhân tiên phong chế biến sâu cà phê
NSSC Đắk LắkĐăng: Cập nhật lần cuối: 17 phút đọc

Nâng cao giá trị gia tăng cho nông sản thông qua công nghệ chế biến sâu tại chỗ là chìa khóa chiến lược để công nghiệp hóa nông nghiệp vùng cao nguyên đất đỏ. Bắt đầu lập nghiệp từ những năm đầu thập niên 1990 với hạt Cà phê Buôn Ma Thuột, Nguyễn Xuân Lợi đã từng bước xây dựng tổ hợp nhà máy trích ly cà phê hòa tan hiện đại kết hợp mô hình kinh tế tuần hoàn khép kín.
| Tiêu chí | Thông tin chi tiết |
|---|---|
| Họ và tên | Nguyễn Xuân Lợi |
| Quê quán gốc | Huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An (lập nghiệp tại Đắk Lắk từ năm 1990) |
| Chức vụ | Nhà sáng lập, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc Tập đoàn Đầu tư và Phát triển An Thái (An Thái Group) |
| Cột mốc thành lập doanh nghiệp | Bắt đầu kinh doanh cà phê năm 1992, thành lập doanh nghiệp năm 1996 tại Buôn Ma Thuột |
| Công trình công nghiệp tiêu biểu | Tổ hợp nhà máy chế biến cà phê hòa tan và nông sản công nghệ cao tại Khu công nghiệp Hòa Phú |
| Hệ sinh thái thương hiệu | AnTháiCafé, An Thái Global và phân bón hữu cơ vi sinh từ bã cà phê Anmix |
| Quy mô xuất khẩu | Cung ứng nguyên liệu và sản phẩm cà phê chế biến sâu cho đối tác tại hơn 40 quốc gia |
Hành trình lập nghiệp trên vùng đất đỏ bazan của Nguyễn Xuân Lợi
Sau mốc son lịch sử chiến thắng Buôn Ma Thuột 1975 và công cuộc đổi mới kinh tế cuối thập niên 1980, vùng đất Tây Nguyên đã thu hút hàng vạn người con từ khắp mọi miền Tổ quốc lên khai hoang, lập nghiệp và phát triển vùng chuyên canh cây công nghiệp. Câu chuyện khởi nghiệp từ hai bàn tay trắng của doanh nhân Nguyễn Xuân Lợi là một lát cắt tiêu biểu cho ý chí vượt khó của thế hệ doanh nhân mở đường ấy.
Hành trình lập nghiệp trên vùng đất đỏ cao nguyên
Sinh ra tại vùng quê giàu truyền thống hiếu học và chịu thương chịu khó Nghi Lộc (Nghệ An), năm 1990 chàng thanh niên trẻ quyết định rời quê hương vào Đắk Lắk lập nghiệp khi trong tay gần như không có vốn liếng tích lũy. Những năm đầu tiên trên miền đất đỏ bazan đầy nắng gió, ông trải qua đủ mọi công việc lao động vất vả để mưu sinh và tích lũy kinh nghiệm thực tế về đời sống nông nghiệp cũng như quy luật mùa vụ của các loại cây công nghiệp trên cao nguyên.
Đến năm 1992, nhận thấy nhu cầu lưu thông hàng hóa nông sản giữa các huyện trồng cà phê với trung tâm thị xã Buôn Ma Thuột ngày càng lớn, ông bắt đầu bước chân vào lĩnh vực thu mua và kinh doanh hạt cà phê nhân. Nhờ chữ tín tuyệt đối trong thanh toán, sự sòng phẳng về phẩm cấp độ ẩm, tạp chất và thái độ trân trọng mồ hôi công sức của người nông dân, cơ sở kinh doanh nhỏ của ông nhanh chóng tạo dựng được mạng lưới bạn hàng rộng khắp các vùng trồng trọng điểm. Năm 1996, ông chính thức thành lập Công ty TNHH An Thái, đặt nền móng pháp lý đầu tiên cho sự ra đời của Tập đoàn An Thái sau này.
Bước ngoặt chuyển dịch từ xuất khẩu thô sang chế biến sâu
Trong giai đoạn cuối thập niên 1990 và đầu những năm 2000, khủng hoảng thừa cung cà phê nguyên liệu trên toàn cầu đã đẩy giá cà phê nhân thô xuống mức thấp kỷ lục, khiến hàng loạt doanh nghiệp thương mại thuần túy và người trồng cà phê rơi vào cảnh điêu đứng. Thực tiễn khắc nghiệt đó giúp ông nhận ra bài học xương máu rằng nếu doanh nghiệp Việt Nam chỉ dừng lại ở việc mua gom hạt thô, đánh bóng rồi đóng bao xuất khẩu, toàn bộ phần giá trị gia tăng lớn nhất sẽ nằm trong tay các nhà máy chế biến nước ngoài.
Thay vì tiếp tục đi theo lối mòn thương mại nông sản an toàn nhưng bấp bênh, ông quyết định dồn toàn bộ nguồn lực tích lũy được để đầu tư vào lĩnh vực công nghiệp chế biến sâu ngay tại thủ phủ vùng nguyên liệu. Ông xác định rõ con đường dài hạn của doanh nghiệp là phải dùng công nghệ hiện đại để biến hạt cà phê Robusta Đắk Lắk thành bột cà phê hòa tan nguyên chất, cà phê 3 trong 1 và các dòng sản phẩm tinh chế có khả năng đứng vững trước mọi biến động chu kỳ giá nguyên liệu.

Tổ hợp nhà máy cà phê hòa tan của Nguyễn Xuân Lợi
Đầu thập niên 2000, lĩnh vực sản xuất cà phê hòa tan tại Việt Nam được xem là sân chơi độc quyền của các tập đoàn đa quốc gia và tổng công ty nhà nước lớn do đòi hỏi vốn đầu tư lớn và công nghệ trích ly phức tạp. Với bản lĩnh dám nghĩ dám làm, Nguyễn Xuân Lợi đã đưa doanh nghiệp của mình trở thành một trong ba đơn vị đầu tiên tại Việt Nam vận hành thành công nhà máy chế biến cà phê hòa tan.
Làm chủ công nghệ trích ly, sấy phun và sấy thăng hoa
Năm 2002, ông bắt đầu triển khai dự án nhà máy chế biến cà phê hòa tan đầu tiên và tiếp tục mở rộng quy mô thành tổ hợp công nghiệp hiện đại rộng hàng chục héc-ta tại Khu công nghiệp Hòa Phú, thành phố Buôn Ma Thuột (nằm bên dòng sông Sêrêpốk trên trục giao thông kết nối về hướng thắng cảnh thác Dray Nur). Việc đặt nhà máy chế biến sâu ngay tại tâm điểm vùng nguyên liệu giúp rút ngắn tối đa thời gian vận chuyển từ nông trại về xưởng rang, đảm bảo hạt cà phê giữ được độ tươi mới và hàm lượng tinh dầu thơm cao nhất.
Tại tổ hợp nhà máy Hòa Phú, ông trực tiếp chỉ đạo đầu tư đồng bộ các dây chuyền công nghệ tiên tiến từ hệ thống phân loại hạt bằng cảm biến màu sắc quang học, hệ thống rang kiểm soát nhiệt độ tự động bằng PLC, tháp trích ly áp suất cao, hệ thống cô đặc chân không thu hồi hương tự nhiên (Aroma Recovery) cho đến tháp sấy phun (Spray Drying) tạo bột mịn và buồng sấy thăng hoa ở nhiệt độ âm sâu (Freeze Drying) tạo hạt cốm giữ nguyên vẹn hương vị cà phê tươi. Toàn bộ quy trình vận hành đều đạt các chứng nhận quản lý chất lượng và an toàn thực phẩm quốc tế nghiêm ngặt như ISO 22000, HACCP, GMP và FSSC 22000.
Phát triển hệ sinh thái sản phẩm xuất khẩu toàn cầu
Song song với việc cung ứng nguyên liệu cà phê hòa tan nguyên chất (Pure Soluble Coffee) dạng xá cho các tập đoàn thực phẩm - đồ uống công nghiệp lớn trên thế giới thông qua thương hiệu An Thái Global, ông còn dày công xây dựng hệ thống sản phẩm tiêu dùng hoàn chỉnh mang thương hiệu AnTháiCafé. Danh mục sản phẩm được phát triển đa dạng từ cà phê rang xay truyền thống, cà phê hòa tan đen nguyên chất, cà phê sữa hòa tan 3 trong 1, cà phê kết hợp sầu riêng, dừa, nhân sâm cho đến các dòng đồ uống đóng lon tiện lợi.
Nhờ năng lực sản xuất ổn định hàng ngàn tấn bột cà phê hòa tan mỗi năm với chất lượng đồng nhất theo tiêu chuẩn quốc tế, các lô hàng xuất xuất xưởng từ Khu công nghiệp Hòa Phú đã vươn tới hơn 40 quốc gia và vùng lãnh thổ tại châu Á, châu Âu, Trung Đông và Bắc Mỹ. Doanh nghiệp của ông đã góp phần quan trọng nâng tỷ trọng cà phê chế biến sâu trong tổng kim ngạch xuất khẩu của tỉnh nhà, khẳng định năng lực công nghiệp chế biến nội địa của doanh nhân Việt Nam.
| Giai đoạn lịch sử | Cột mốc khởi nghiệp và phát triển công nghiệp tại Việt Nam | Đóng góp đối với ngành chế biến cà phê và kinh tế tuần hoàn |
|---|---|---|
| Giai đoạn 1990 - 1995 | Rời quê hương Nghệ An vào Đắk Lắk lập nghiệp, bắt đầu hoạt động thu mua và kinh doanh cà phê từ năm 1992 | Tích lũy kinh nghiệm thực tiễn về vùng nguyên liệu và xây dựng mạng lưới liên kết nông hộ |
| Năm 1996 | Chính thức thành lập Công ty TNHH An Thái tại thành phố Buôn Ma Thuột | Đặt nền móng pháp nhân cho quá trình phát triển từ doanh nghiệp thương mại sang sản xuất công nghiệp |
| Giai đoạn 2002 - 2010 | Đầu tư vận hành một trong ba nhà máy chế biến cà phê hòa tan đầu tiên tại Việt Nam | Phá vỡ rào cản công nghệ trích ly cà phê hòa tan, nâng cao giá trị gia tăng cho hạt Robusta bản địa |
| Giai đoạn 2011 - 2018 | Mở rộng tổ hợp nhà máy tại Khu công nghiệp Hòa Phú và nhà máy sản xuất phân bón hữu cơ vi sinh Anmix | Hoàn thiện mô hình kinh tế tuần hoàn khép kín tái chế 100% bã cà phê thành phân bón trả lại cho đất |
| Giai đoạn 2019 - nay | Nâng cấp công nghệ sấy thăng hoa, đạt chuẩn FSSC 22000 và mở rộng xuất khẩu sang hơn 40 quốc gia | Khẳng định vị thế tập đoàn chế biến nông sản công nghệ cao tiêu biểu của khu vực Tây Nguyên |
Mô hình kinh tế tuần hoàn nông nghiệp của Nguyễn Xuân Lợi
Một trong những sáng kiến thể hiện rõ nét nhất tư duy phát triển bền vững và tầm nhìn sinh thái của Nguyễn Xuân Lợi chính là việc giải quyết triệt để bài toán phụ phẩm công nghiệp thông qua mô hình kinh tế tuần hoàn từ hạt cà phê trở về nuôi dưỡng cây cà phê.
Tái chế phụ phẩm bã cà phê thành phân bón hữu cơ
Trong quá trình vận hành nhà máy chế biến cà phê hòa tan công suất lớn, sau khi trích ly lấy dịch chiết cô đặc, mỗi năm nhà máy thải ra hàng chục ngàn tấn bã cà phê ướt. Nếu xử lý theo cách chôn lấp hoặc đốt bỏ thông thường, lượng bã hữu cơ khổng lồ này không chỉ gây tốn kém chi phí xử lý môi trường mà còn lãng phí một nguồn chất mùn sinh học vô cùng giàu dinh dưỡng. Trăn trở trước bài toán đó, ông đã hợp tác cùng các nhà khoa học nông nghiệp nghiên cứu quy trình ủ men vi sinh chuyển hóa bã cà phê thành phân bón hữu cơ cao cấp.
Ông quyết định thành lập Công ty Cổ phần Phân bón và Dịch vụ Tổng hợp An Thái ngay trong tổ hợp sản xuất để tiếp nhận toàn bộ nguồn bã cà phê từ nhà máy hòa tan, kết hợp với than bùn và các chủng vi sinh vật có ích (như Trichoderma, vi sinh vật phân giải lân và cố định đạm) tạo ra dòng phân bón hữu cơ vi sinh thương hiệu Anmix. Nhờ vậy, nhà máy cà phê đạt tiêu chuẩn không chất thải rắn hữu cơ ra môi trường, biến phụ phẩm thành sản phẩm nông nghiệp giá trị cao.
Phục hồi đất đỏ bazan và khép kín chuỗi giá trị
Những bao phân bón hữu cơ vi sinh được chế biến từ chính bã cà phê sau đó lại được cung ứng trở lại cho các nông hộ trồng cà phê, hồ tiêu và cây ăn quả khắp các vùng quê Tây Nguyên. Khi bón xuống tầng đất đỏ bazan đang có nguy cơ bị chai cứng và chua hóa do lạm dụng phân bón hóa học lâu năm, nguồn mùn hữu cơ từ bã cà phê giúp cải tạo cấu trúc đất tơi xốp, giữ ẩm trong mùa khô, kích thích hệ rễ tơ phát triển và tăng cường sức đề kháng tự nhiên của cây trồng trước bệnh vàng lá thối rễ.
Vòng tuần hoàn khép kín — lấy quả cà phê từ đất mẹ đưa vào nhà máy chế biến thành tinh chất hòa tan xuất khẩu, rồi đem phần bã hữu cơ ủ vi sinh trả về nuôi dưỡng lại đất mẹ và cây cà phê — đã được giới chuyên môn đánh giá là một trong những mô hình kinh tế tuần hoàn mẫu mực nhất trong ngành chế biến nông sản Việt Nam từ đầu thế kỷ 21 đến nay.

Gắn kết văn hóa cà phê và cộng đồng của Nguyễn Xuân Lợi
Gắn bó hơn nửa cuộc đời với mảnh đất cao nguyên, Nguyễn Xuân Lợi luôn xem văn hóa bản địa và sự thịnh vượng của cộng đồng địa phương là điểm tựa vững chắc cho sự phát triển của doanh nghiệp. Ông tích cực tham gia các hoạt động quảng bá di sản văn hóa và an sinh xã hội trên địa bàn tỉnh.
Đồng hành quảng bá văn hóa cà phê trên cao nguyên
Qua tất cả các kỳ tổ chức Lễ hội Cà phê Buôn Ma Thuột, Tập đoàn An Thái dưới sự chỉ đạo của ông luôn là một trong những đơn vị đồng hành tích cực nhất với các gian hàng trưng bày công nghệ chế biến, các chương trình thưởng thức cà phê miễn phí và hội thảo kết nối giao thương quốc tế. Không gian trưng bày và thưởng lãm sản phẩm của doanh nghiệp cũng trở thành điểm dừng chân quen thuộc của các đoàn khách ngoại giao, doanh nhân và du khách trên hành trình khám phá thủ phủ cà phê cùng các điểm đến nổi tiếng như Bảo tàng Thế giới Cà phê.
Trong những buổi đón tiếp đối tác trong nước và quốc tế tại Buôn Ma Thuột, vị doanh nhân gốc Nghệ luôn tự hào giới thiệu nét đẹp giao thoa văn hóa của vùng đất hội tụ 49 dân tộc anh em, từ âm vang cồng chiêng Tây Nguyên cho đến những hương vị ẩm thực dân dã đậm đà bản sắc phố núi như tô bún đỏ Buôn Ma Thuột nóng hổi lúc chiều muộn. Tình yêu sâu nặng với quê hương thứ hai đã thấm vào từng câu chuyện thương trường và từng sản phẩm mà ông tâm huyết tạo dựng.
Tạo việc làm ổn định và đóng góp an sinh xã hội
Sự phát triển của tổ hợp nhà máy chế biến tại Khu công nghiệp Hòa Phú cùng hệ thống chi nhánh đã tạo công ăn việc làm ổn định với thu nhập đảm bảo cho hàng trăm kỹ sư, công nhân kỹ thuật và lao động địa phương, trong đó có nhiều con em đồng bào các dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh. Ông đặc biệt chú trọng xây dựng môi trường làm việc an toàn, kỷ luật nhưng ấm áp tình người, đồng thời liên tục tổ chức đào tạo nâng cao tay nghề vận hành thiết bị tự động hóa cho đội ngũ kỹ thuật viên trẻ.
Bên cạnh trách nhiệm đối với người lao động, ông cùng tập thể doanh nghiệp thường xuyên trích quỹ phúc lợi tham gia các chương trình xóa đói giảm nghèo, phụng dưỡng Mẹ Việt Nam Anh hùng, trao tặng nhà tình nghĩa, nhà đại đoàn kết và cấp học bổng cho học sinh nghèo vượt khó tại các xã vùng sâu của Đắk Lắk cũng như quê hương Nghệ An. Với ông, sự thành đạt của người doanh nhân chỉ thực sự trọn vẹn khi đóng góp thiết thực vào sự ấm no của cộng đồng xung quanh.
Dấu ấn công nghiệp hóa nông sản của Nguyễn Xuân Lợi
Nhìn lại chặng đường hơn ba mươi năm bền bỉ gây dựng cơ đồ từ một cơ sở thu mua nhỏ lẻ thành tập đoàn công nghiệp chế biến nông sản quy mô quốc tế, Nguyễn Xuân Lợi đã khẳng định tầm vóc của một nhà công nghiệp thực thụ trong ngành cà phê Việt Nam.
Ghi nhận uy tín chất lượng và thương hiệu xuất khẩu
Với những đóng góp xuất sắc trong việc đầu tư công nghệ chế biến sâu, bảo vệ môi trường sinh thái và mở rộng thị trường xuất khẩu, Tập đoàn Đầu tư và Phát triển An Thái cùng cá nhân ông đã vinh dự đón nhận nhiều bằng khen của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Công Thương, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Ủy ban nhân dân tỉnh cùng các giải thưởng Sao Vàng Đất Việt, Doanh nghiệp xuất khẩu uy tín. Những chứng nhận chất lượng quốc tế khắt khe mà nhà máy đạt được chính là tấm hộ chiếu vững chắc đưa thương hiệu cà phê chế biến sâu của Việt Nam vươn xa.
Thành công của ông đã góp phần chứng minh rằng doanh nghiệp tư nhân tại khu vực miền núi Tây Nguyên hoàn toàn đủ năng lực làm chủ những dây chuyền công nghệ chế biến thực phẩm tinh vi bậc nhất, không hề thua kém các trung tâm công nghiệp lớn ở hai đầu đất nước.

Định hướng nâng tầm công nghệ chế biến nông sản Việt
Đứng trước xu thế tiêu dùng toàn cầu ngày càng ưa chuộng các dòng sản phẩm cà phê hòa tan sấy lạnh cao cấp, cà phê chức năng tốt cho sức khỏe và sản phẩm nông nghiệp xanh giảm phát thải, ông vẫn đang tiếp tục chỉ đạo đầu tư mở rộng công suất dây chuyền sấy thăng hoa và nghiên cứu chiết xuất các hoạt chất quý từ hạt cà phê xanh. Khát vọng của ông là đưa Khu công nghiệp Hòa Phú trở thành một trung tâm sản xuất nguyên liệu đồ uống công nghệ cao hàng đầu khu vực Đông Nam Á.
Hành trình hơn ba thập kỷ gắn bó máu thịt với hạt cà phê đất đỏ bazan của doanh nhân Nguyễn Xuân Lợi là minh chứng sống động cho tinh thần tự lực và tư duy công nghiệp hóa nông nghiệp bền vững. Để tìm hiểu thêm về các mô hình đổi mới sáng tạo trong chế biến nông sản, di sản văn hóa lịch sử và chân dung các doanh nhân tiêu biểu của tỉnh, độc giả có thể truy cập cổng thông tin Đắk Lắk NSSC. Các dấu ấn gắn liền với Tổng Giám đốc An Thái Group, nhà máy cà phê hòa tan An Thái của Nguyễn Xuân Lợi đã góp phần làm giàu thêm kho tàng tri thức bách khoa văn hóa Việt Nam đương đại.
NSSC Đắk Lắk
daklak.nssc.gov.vn là nền tảng công nghệ của NSSC đồng hành cùng cộng đồng khởi nghiệp sáng tạo tại Đắk Lắk.
Xem thêm các bài trong chuyên mục Doanh nhân Đắk Lắk.
Bài liên quan
Nguyễn Thị Hà Sơn Hòa - Nghệ nhân giữ lửa nghề bò một nắng
Tìm hiểu hành trình của nghệ nhân Nguyễn Thị Hà Sơn Hòa trong việc bảo tồn và chuẩn hóa nghề chế biến đặc sản bò một nắng chấm muối kiến vàng truyền thống.
Ama Kông - Huyền thoại thuần dưỡng voi rừng và bài thuốc cổ
Khám phá cuộc đời huyền thoại Vua săn voi Ama Kông, người lập kỷ lục thuần dưỡng 298 voi rừng, góp voi kháng chiến và lưu giữ bài thuốc thảo dược cổ truyền.
Khởi nghĩa Ama Jhao - Ngọn cờ chống ngoại xâm đầu tiên trên cao nguyên Đắk Lắk
Tìm hiểu cuộc khởi nghĩa Ama Jhao từ năm 1889 đến 1905 do đại tù trưởng Y Yên Ayũn lãnh đạo, mở đầu phong trào vũ trang chống thực dân Pháp tại Đắk Lắk.




