Bỏ qua đến nội dung

Tháp Nghinh Phong Tuy Hòa - Biểu tượng kiến trúc đá lục giác vươn mình bên bờ biển Đông

Tọa lạc tại giao điểm đại lộ Nguyễn Hữu Thọ và đường Độc Lập sát bờ biển miền Trung, tháp Nghinh Phong Tuy Hòa là công trình kiến trúc biểu tượng kết tinh giữa kỳ quan địa chất bản địa với huyền sử nguồn cội dân tộc Việt Nam, từng vinh dự nhận giải thưởng Cảnh quan Đô thị Châu Á năm 2023.

NSSC Đắk LắkĐăng: Cập nhật lần cuối: 17 phút đọc

Toàn cảnh quảng trường tháp Nghinh Phong Tuy Hòa nhìn từ trên cao bên bờ biển xanh và núi Chóp Chài

Giữa tiếng sóng vỗ rì rào và làn gió đại dương thổi suốt bốn mùa trên dải cát trắng ven đô thị biển, tháp Nghinh Phong Tuy Hòa hiện lên như hai vách đá khổng lồ vươn thẳng lên bầu trời xanh thẳm. Công trình không đơn thuần là một điểm nhấn quy hoạch cảnh quan hiện đại mà còn ẩn chứa ngôn ngữ điêu khắc tinh tế, nơi những khối đá granite xám trầm kể lại câu chuyện đoàn kết trăm con và khát vọng vươn ra biển lớn của cư dân duyên hải.

Bối cảnh kiến tạo và cảm hứng hình thành tháp Nghinh Phong Tuy Hòa

Sự ra đời của tháp Nghinh Phong Tuy Hòa gắn liền với tầm nhìn chiến lược về việc kiến tạo một không gian công cộng mở, nơi giao hòa giữa bản sắc địa chất đặc trưng vùng duyên hải Nam Trung Bộ và chiều sâu văn hóa dân tộc. Công trình đánh dấu bước chuyển mình mạnh mẽ của tư duy quy hoạch đô thị ven biển hiện đại, lấy di sản thiên nhiên và lịch sử làm nền tảng cốt lõi để định hình diện mạo kiến trúc đương đại.

Vị trí tâm điểm trên trục không gian biển Tuy Hòa

Công trình tọa lạc tại vị trí đắc địa ngay điểm giao thoa giữa đại lộ Nguyễn Hữu Thọ và trục đường Độc Lập chạy dọc bờ biển trung tâm đô thị Tuy Hòa. Đây là tâm điểm của dự án công viên ven biển và quảng trường Nghinh Phong với tổng diện tích quy hoạch không gian mở lên tới hơn bảy nghìn mét vuông, tạo nên hành lang cảnh quan thông thoáng kết nối trực tiếp từ trung tâm hành chính đô thị ra thẳng mặt tiền biển Đông. Khi đứng từ đại lộ Nguyễn Hữu Thọ nhìn về phía đông, hai cột tháp cao vút tạo thành một cổng trời tượng trưng mở ra tầm nhìn vô cực hướng về chân trời đại dương.

Khu vực xây dựng nằm trên dải cồn cát ven biển cổ có độ dốc thoai thoải hướng ra thềm lục địa, nơi đón nhận trực tiếp các luồng gió mùa Đông Bắc và gió tín phong Đông Nam thổi từ biển vào đất liền quanh năm. Đặc điểm khí hậu giàu năng lượng gió biển đã gợi mở cho các kiến trúc sư thuộc đơn vị tư vấn Huni Architectes (Cộng hòa Pháp) phối hợp cùng đội ngũ kiến trúc sư Việt Nam định hình tên gọi "Nghinh Phong", mang ý nghĩa đón nhận làn gió lành từ đại dương để làm dịu mát không gian sống của cư dân bản địa. Từ tọa độ quảng trường biển này, nhìn về phía tây là núi Chóp Chài uy nghi giữa đồng bằng Tuy Hòa, nhìn về phía tây nam là đỉnh núi Nhạn bên dòng sông Đà Rằng, và phóng tầm mắt về phía đông nam là dải bờ biển dẫn về đèo Cả.

Sự giao thoa giữa kỳ quan đá và huyền sử nguồn cội

Nguồn cảm hứng đầu tiên định hình diện mạo hình học của công trình chính là danh thắng thiên nhiên quốc gia đặc biệt Ghềnh Đá Đĩa Phú Yên, một kiệt tác địa chất hiếm có được hình thành từ hoạt động phun trào núi lửa cách ngày nay hàng triệu năm. Khi dòng dung nham bazan nóng chảy gặp nước biển lạnh đã đông cứng và nứt vỡ theo các mạch ứng suất co rút nhiệt, tạo nên hàng chục nghìn cột đá hình lăng trụ lục giác xếp chồng khít lên nhau bên bờ sóng. Các kiến trúc sư đã chắt lọc cấu trúc hình học lăng trụ lục giác độc bản của tự nhiên này để chuyển hóa thành ngôn ngữ kiến trúc đương đại mang tính biểu tượng cao.

Không dừng lại ở việc mô phỏng hình thái địa chất tự nhiên, công trình còn thổi hồn vào những khối đá bằng câu chuyện truyền thuyết Lạc Long Quân và Âu Cơ sinh ra bọc trăm trứng, nở thành một trăm người con là tổ tiên của bách Việt. Huyền sử thiêng liêng vốn gắn liền với mạch nguồn Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương và không gian tâm linh Đền Hùng nơi đất Tổ đã được tái hiện sáng tạo thông qua bố cục hai khối tháp đôi đứng song hành bên bờ biển Đông. Một trăm khối đá hình lăng trụ lục giác của toàn bộ công trình được chia đều thành hai cụm năm mươi khối mỗi bên, biểu trưng cho năm mươi người con theo cha xuống biển và năm mươi người con theo mẹ lên non, khẳng định tinh thần đại đoàn kết dân tộc và ý chí gìn giữ chủ quyền biển đảo thiêng liêng.

Ngôn ngữ kiến trúc và kết cấu của tháp Nghinh Phong Tuy Hòa

Cấu trúc tổng thể của tháp Nghinh Phong Tuy Hòa là bài toán kết hợp chặt chẽ giữa nghệ thuật tạo hình điêu khắc không gian lớn, kỹ thuật kết cấu chịu lực trước môi trường biển khắc nghiệt và nguyên lý khí động học tự nhiên. Từng kích thước, tỷ lệ chiều cao và khoảng cách giữa các khối trụ đều được tính toán tỉ mỉ nhằm đạt tới sự cân bằng thị giác hoàn hảo.

Hai cột tháp đôi bằng đá lục giác và khe đón gió tại tháp Nghinh Phong Tuy Hòa dưới ánh bình minh
Hai cột tháp đôi bằng đá lục giác và khe đón gió tại tháp Nghinh Phong Tuy Hòa dưới ánh bình minh

Hai cột tháp đôi từ một trăm khối đá lục giác

Trọng tâm thị giác của toàn bộ quần thể là hai cột tháp đôi đặt đối xứng qua trục chính của quảng trường bán nguyệt. Cột tháp cao hơn ở phía bắc đạt chiều cao ba mươi lăm mét, đại diện cho hình tượng Đức Quốc Tổ Lạc Long Quân mạnh mẽ, vững chãi trước sóng cả; trong khi cột tháp thấp hơn ở phía nam đạt chiều cao ba mươi mét, tượng trưng cho hình tượng Quốc Mẫu Âu Cơ hiền hòa, bao dung. Sự chênh lệch chiều cao năm mét giữa hai đỉnh tháp tạo nên một đường cong nhịp điệu bất đối xứng đầy duyên dáng trên nền trời.

Xung quanh hai trụ tháp trung tâm cao vút là hệ thống một trăm khối cột đá lục giác có đường kính đồng nhất nhưng biến thiên linh hoạt về chiều cao, xếp giật cấp thấp dần từ tâm ra phía ngoài chân đế. Mỗi cụm tháp gồm đúng năm mươi khối trụ lục giác ghép sát vào nhau theo cấu trúc tổ ong vững chắc, vừa tạo thế nâng đỡ cho cột tháp chính ở giữa vừa mở rộng dần thành các bậc tam cấp tỏa ra mặt sàn quảng trường bán nguyệt đường kính hơn bảy mươi mét ôm trọn lấy bờ biển. Phần chân đế của một trăm khối trụ đá được thiết kế mở hoàn toàn để cộng đồng cư dân có thể bước chân trực tiếp lên các bậc đá lục giác và cảm nhận sự hùng vĩ của công trình từ không gian lõi bên trong.

Khe đón gió tự nhiên và bản giao hưởng của đại dương

Điểm độc đáo bậc nhất về mặt công năng khí động học và triết lý kiến trúc của công trình nằm ở khe đón gió Nghinh Phong, tức khoảng không gian hẹp chạy dọc giữa hai cụm tháp đôi. Khoảng khe hở này được thiết kế với chiều rộng chỉ đúng hai mét, vừa đủ cho hai người đi ngược chiều nhau bước qua, nhưng lại vươn thẳng lên độ cao hơn ba mươi mét của hai vách đá dựng đứng hai bên, tạo nên một hẻm núi thu nhỏ ngay sát mép nước biển Đông.

Theo nguyên lý vật lý khí động học, khi các luồng gió biển từ đại dương thổi vào mặt tiền quảng trường bán nguyệt và đi xuyên qua khe hẹp rộng hai mét giữa hai tòa tháp, vận tốc dòng không khí được gia tăng đáng kể và tạo ra sự cộng hưởng âm thanh tự nhiên với bề mặt các khối trụ đá. Vào những ngày gió mùa hoạt động mạnh hoặc những buổi chiều gió nồm nam thổi đều, luồng không khí ma sát qua các gờ đá lục giác phát ra những âm thanh trầm bổng du dương tựa như bản giao hưởng tự nhiên của biển cả, đúng như tên gọi "Nghinh Phong" mà công trình mang trên mình.

Chất liệu đá granite bản địa bền vững trước gió biển

Để đảm bảo tuổi thọ trường tồn cho một công trình nằm ngay sát mép nước biển với độ mặn không khí cao và sức tàn phá của bão biển miền Trung, phần lõi chịu lực bên trong của hai tòa tháp cao ba mươi lăm mét và ba mươi mét sử dụng hệ khung kết cấu bê tông cốt thép cường độ cao đặt trên nền móng cọc sâu kiên cố. Toàn bộ lớp vỏ bao che bên ngoài của một trăm khối trụ lục giác cũng như mặt sàn quảng trường bán nguyệt đều được ốp hoàn toàn bằng đá granite bản địa khai thác và chế tác từ các mỏ đá tự nhiên danh tiếng ngay trong vùng.

Sắc xám trầm mặc của chất liệu đá granite tự nhiên không chỉ mang lại vẻ đẹp khỏe khoắn, cổ kính tương đồng với màu đá bazan tại Ghềnh Đá Đĩa mà còn biến đổi sắc độ kỳ diệu theo thời gian trong ngày. Vào buổi bình minh, khi những tia nắng đầu tiên từ phía Mũi Điện chiếu rọi vào bờ biển, bề mặt đá granite ánh lên sắc vàng hồng ấm áp; giữa trưa nắng gắt, khối tháp mang màu xám bạc rắn rỏi; và khi chiều buông, đá lại chuyển sang tông màu tím sẫm trầm mặc hòa quyện cùng màu nước biển.

Hạng mục kiến trúc và không gianThông số kỹ thuật và quy mô cấu trúcÝ nghĩa biểu tượng văn hóa và công năng
Quần thể quảng trường Nghinh PhongTổng diện tích hơn 7.000 m² thiết kế dạng bán nguyệt hướng biểnKhông gian sinh hoạt văn hóa cộng đồng và điểm nhấn cảnh quan đô thị ven biển
Cụm tháp đôi Lạc Long Quân (Bắc)Chiều cao đỉnh tháp 35 m gồm 50 khối trụ đá hình lục giác ghép liềnTượng trưng cho Đức Quốc Tổ Lạc Long Quân và 50 người con xuống biển mở cõi
Cụm tháp đôi Âu Cơ (Nam)Chiều cao đỉnh tháp 30 m gồm 50 khối trụ đá hình lục giác xếp tầngTượng trưng cho Quốc Mẫu Âu Cơ và 50 người con lên non xây dựng cơ đồ
Khe đón gió Nghinh PhongChiều rộng 2 m, vách hai bên ốp phù điêu đá granite chạm khắcTạo hiệu ứng âm thanh gió biển tự nhiên và trưng bày biên niên sử bằng đá
Hệ thống vật liệu hoàn thiệnLõi bê tông cốt thép chịu lực ốp đá granite tự nhiên bản địaMô phỏng cột đá bazan Ghềnh Đá Đĩa và chống chịu sự ăn mòn của khí hậu biển
Hệ thống chiếu sáng nghệ thuậtĐèn LED đổi màu, trình chiếu 3D mapping và laser Bobine TeslasBiến khối kiến trúc thành tác phẩm nghệ thuật ánh sáng đa sắc vào ban đêm

Nghệ thuật điêu khắc và ánh sáng tại tháp Nghinh Phong Tuy Hòa

Không chỉ gây ấn tượng bởi hình khối kiến trúc vĩ mô nhìn từ xa, tháp Nghinh Phong Tuy Hòa còn chinh phục giới chuyên môn nhờ sự chăm chút tỉ mỉ ở các chi tiết điêu khắc vi mô và ứng dụng công nghệ trình diễn ánh sáng tiên tiến. Sự kết hợp giữa nghệ thuật chạm khắc đá truyền thống với công nghệ kỹ thuật số hiện đại đã biến công trình thành một bảo tàng lịch sử ngoài trời sống động suốt ngày đêm.

Không gian quảng trường tháp Nghinh Phong Tuy Hòa rực rỡ ánh sáng nghệ thuật đa sắc màu lúc hoàng hôn
Không gian quảng trường tháp Nghinh Phong Tuy Hòa rực rỡ ánh sáng nghệ thuật đa sắc màu lúc hoàng hôn

Hệ thống phù điêu đá tái hiện dòng chảy lịch sử

Khi bước vào bên trong khoảng không gian dài và hẹp của khe đón gió giữa hai tòa tháp, người xem sẽ bắt gặp hai bức tường phù điêu lịch sử văn hóa khổng lồ được ghép từ hàng chục tấm đá granite nguyên khối chạm khắc tinh xảo bởi bàn tay của các nghệ nhân điêu khắc giàu kinh nghiệm. Thay vì để trống hai vách tường bên trong khe gió, các kiến trúc sư đã biến nơi đây thành một cuốn biên niên sử bằng đá, tái hiện sinh động chặng đường hàng ngàn năm dựng nước, mở cõi và giữ nước của dân tộc Việt Nam.

Mạch tự sự trên các bức phù điêu mở đầu bằng hình tượng bọc trăm trứng thời kỳ văn hóa Đông Sơn - Hùng Vương với họa tiết chim Lạc và trống đồng. Tiếp nối dòng chảy lịch sử là những mảng chạm khắc tái hiện công cuộc khai khẩn Phú Yên vào cuối thế kỷ XVI đầu thế kỷ XVII, khi chúa Tiên Nguyễn Hoàng cử danh tướng Lương Văn Chánh đưa lưu dân vượt đèo Cù Mông vào khai phá vùng đất châu thổ sông Đà Rằng và đặt nền móng cho phủ Phú Yên năm 1611. Những tấm phù điêu tiếp theo khắc họa sâu sắc đời sống văn hóa cư dân vùng biển qua nghi thức rước thần Nam Hải trong lễ hội Cầu ngư Phú Yên, nét sinh hoạt của hội Bài chòi dân gian Phú Yên và hình ảnh những đoàn tàu vận tải quân sự bí mật cập bến tàu Không số Vũng Rô trong thế kỷ XX.

Công nghệ chiếu sáng nghệ thuật và không gian cộng đồng

Khi màn đêm buông xuống trên bờ biển Tuy Hòa, toàn bộ quần thể kiến trúc đá lục giác trầm mặc ban ngày lập tức lột xác thành một sân khấu trình diễn ánh sáng rực rỡ nhờ công nghệ chiếu sáng Bobine Teslas kết hợp hệ thống đèn LED đa sắc và thiết bị trình chiếu 3D mapping hiện đại. Trên bề mặt các bậc đá lục giác ở chân tháp và dọc theo một trăm khối trụ vươn cao, hàng trăm điểm đèn âm sàn và đèn hắt kiến trúc được lập trình đồng bộ, tạo nên các hiệu ứng chuyển màu uyển chuyển mô phỏng nhịp sóng biển và ánh bình minh.

Trên đỉnh của hai cột tháp cao ba mươi lăm mét và ba mươi mét, hệ thống đèn chiếu laser cường độ cao phóng những chùm tia sáng rực rỡ vươn thẳng lên bầu trời đêm, biến hai ngọn tháp thành hai ngọn hải đăng nghệ thuật định vị không gian đô thị biển. Toàn bộ mặt bằng quảng trường bán nguyệt phía trước và hệ thống kè biển bậc thang bao quanh được thiết kế mở với hệ thống đường dạo bộ và bậc ngồi lát đá rộng rãi phục vụ cộng đồng cư dân địa phương.

Vị thế quốc tế và giá trị di sản của tháp Nghinh Phong Tuy Hòa

Chỉ trong một thời gian ngắn kể từ khi chính thức hoàn thành và đưa vào vận hành năm 2021, tháp Nghinh Phong Tuy Hòa đã vượt ra khỏi phạm vi một công trình điểm nhấn địa phương để vươn lên trở thành một trong những biểu tượng kiến trúc đương đại tiêu biểu của Việt Nam trên bản đồ quy hoạch cảnh quan quốc tế. Giá trị của công trình được khẳng định qua sự công nhận của các tổ chức kiến trúc uy tín toàn cầu và vai trò hạt nhân trong trục kết nối di sản văn hóa vùng.

Dấu ấn tại các giải thưởng kiến trúc cảnh quan thế giới

Tháng mười một năm 2023, tại lễ trao giải được tổ chức ở thành phố Busan (Hàn Quốc), công trình quảng trường và tháp đôi bên bờ biển Tuy Hòa đã vinh dự trở thành đại diện duy nhất của khu vực Đông Nam Á giành Giải thưởng Cảnh quan Đô thị Châu Á (Asian Townscape Awards - ATA 2023). Đây là giải thưởng thường niên danh giá do Văn phòng Định cư Con người Liên Hợp Quốc khu vực Châu Á - Thái Bình Dương (UN-Habitat) phối hợp cùng các tổ chức quy hoạch châu Á đồng sáng lập nhằm tôn vinh những dự án quy hoạch không gian đô thị kiến tạo môi trường sống bền vững và tôn trọng lịch sử văn hóa bản địa. Tiếp nối thành công đó, vào tháng mười hai năm 2023 tại Dubai, công trình tiếp tục chiến thắng ở hạng mục Công trình Du lịch Thành phố hàng đầu thế giới (World's Leading City Monuments 2023) thuộc khuôn khổ Giải thưởng Du lịch Thế giới (World Travel Awards).

Năm vinh danh và cột mốcTên giải thưởng và danh hiệu quốc tếTổ chức trao giải và địa điểm công bốTiêu chí đánh giá cốt lõi được ghi nhận
Năm 2021Khánh thành quần thể quảng trường và tháp đôiHội đồng nghiệm thu kiến trúc cảnh quan đô thị ven biểnHoàn thiện công trình biểu tượng từ 100 khối trụ đá lục giác và khe đón gió tự nhiên
Tháng 11 năm 2023Giải thưởng Cảnh quan Đô thị Châu Á (Asian Townscape Awards)UN-Habitat Châu Á - Thái Bình Dương tại Busan, Hàn QuốcHài hòa với môi trường biển, tôn vinh văn hóa bản địa và phục vụ cộng đồng bền vững
Tháng 12 năm 2023Công trình Du lịch Thành phố hàng đầu thế giới (World's Leading City Monuments)Tổ chức Giải thưởng Du lịch Thế giới (World Travel Awards) tại DubaiĐộc đáo về kiến trúc mô phỏng Ghềnh Đá Đĩa và truyền thuyết Lạc Long Quân - Âu Cơ

Bảo tồn cảnh quan biển gắn với trục di sản bản địa

Trong tổng thể cấu trúc không gian văn hóa của tỉnh nhà, công trình đóng vai trò là mắt xích hiện đại kết nối hài hòa với hệ thống di tích lịch sử lâu đời. Nếu như tháp Nhạn Phú Yên nằm bên bờ bắc sông Đà Rằng đại diện cho nghệ thuật kiến trúc gạch nung cổ kính của vương quốc Champa từ thế kỷ XI, thì hai cột tháp đá lục giác bên bờ biển lại đại diện cho diện mạo kiến trúc thế kỷ XXI năng động và sáng tạo. Khu vực mặt bằng quảng trường bán nguyệt và hành lang xung quanh chân tháp được quy hoạch nghiêm ngặt theo hướng không gian xanh mở, thường xuyên bảo dưỡng hệ thống tấm ốp đá granite và làm sạch bề mặt phù điêu lịch sử.

Trên hành trình số hóa và lan tỏa giá trị văn hiến vùng đất đại ngàn giao hòa cùng biển cả, chuyên trang Đắk Lắk NSSC tiếp tục cập nhật hệ thống dữ liệu bách khoa toàn diện về các công trình biểu tượng và di sản bản địa. Với vẻ đẹp trường tồn của một trăm khối trụ đá lục giác kiêu hãnh đón gió khơi xa cùng chiều sâu huyền sử bọc trăm trứng thiêng liêng, tháp Nghinh Phong Tuy Hòa mãi là niềm tự hào kiến trúc đương đại và là biểu tượng văn hóa rạng rỡ nơi cửa ngõ hướng ra đại dương bao la của Tổ quốc.

Chia sẻ:
ĐC

NSSC Đắk Lắk

daklak.nssc.gov.vn là nền tảng công nghệ của NSSC đồng hành cùng cộng đồng khởi nghiệp sáng tạo tại Đắk Lắk.

Xem thêm các bài trong chuyên mục Địa điểm Đắk Lắk.

Bài liên quan

Bài viết mới nhất